Op daken van agrariërs worden zonnepanelen gelegd en de stroom daarvan wordt geleverd aan de bewoners in de buurt. De boeren nemen daarbij initiatief en verantwoordelijkheid! Co-Stroom gaat verder….

De boeren nemen daarbij initiatief en verantwoordelijkheid!

Co-Stroom gaat verder….

Vlnr. Johan Wempe, Gerard Schuurman, Nine Steensma, Wim Roeterdink, Hans Nijkamp, Jacques Bakker, Jetze Steensma Rick Schoneveld, Jan Hein Nikkels, Willemien Klumper, Koen Regout, Albert Baarslag, Harm van Schooten, Erik Brilman. Niet op foto: Jawin Klein Hegeman, Rudie Haarman, Ronald van Ruijven, Karel Horn, Niels Doeleman, Matthijs van Hasselt, Karen Domela, Margot de Geest en Wout Brandsma.

VEE & GEWAS | nr 6 | zaterdag 25 februari 2017
Duurzame energie | 9

Boeren leveren stroom aan coöperatie

De energietransitie biedt allerlei kansen. Overal in het land ontstaan initiatieven om duurzame energie op te wekken. In Bathmen (OV) wordt het op een bijzondere manier aangepakt. Daar participeren boeren in een lokale energiecoöperatie met als naam Co-Stroom. Ze stellen hun daken beschikbaar voor het opwekken
van zonne-energie.

De deelnemers van Co-Stroom met Wim Roeterdink (boven vierde van links), Hans Nijkamp (boven vijfde van links), Jetze Steensma (boven vierde van rechts) en Albert Baarslag (onder tweede van links).

Het is een kwestie van lange adem, toch krijgt Co-Stroom steeds meer gestalte. De ener- giecoöperatie is inmiddels in oprichting. Het gaat om een project van acht boeren in nauwe samenwerking met andere partijen waaronder
de Nederlandse Stromerij en verte- genwoordigers uit het bedrijfsleven.
„Het businessplan is klaar en gereed om uitgevoerd te worden. En, heel be- langrijk, er is een breed draagvlak”, vertellen initiatiefnemers Albert Baarslag en Jetze Steensma. Zij lan- ceerden anderhalf jaar geleden het idee.

Wat is de achterliggende gedachte? Baarslag: „Duurzame energie heeft de toekomst. Daar voelen we ons voor verantwoordelijk. Met zonnepanelen kunnen we daar op inspelen. Boeren hebben hun daken beschikbaar. Het is onze ambitie om in coöperatief verband zonnestroom te produceren en deze te leveren aan consumenten in deze regio. Een gezamenlijke aan- pak is daarbij van essentieel belang. Samen kun je veel meer dan alleen. Beheer en inkoop willen we zelf rege- len. Daardoor is het mogelijk de kost- prijs van duurzame energie beter in de hand houden, ook in de toekomst.”

Hoe hebben jullie het aangepakt? Steensma: „Op 28 januari 2016, dus ruim een jaar geleden, is concreet een start gemaakt met een inleidende in-
formatiebijeenkomst. Daaruit bleek dat er veel belangstelling is voor het onderwerp. Dat heeft ons gesterkt om door te pakken. Er waren gelijk acht boeren die de kar wilden trekken. De provincie Overijssel en de gemeente Deventer reageerden ook enthousi- ast. De provincie zegde een subsidie van een ton toe en Deventer wilde ons met raad en daad ondersteunen. Er is met behulp van Subvention een busi- nessplan geschreven. En dat staat nu op het punt om uitgevoerd te worden. Dat zorgt voor een trots gevoel. Zeker gezien alle knelpunten die de afge- lopen tijd moesten worden overwon- nen. En we zijn er nog steeds niet, je moet echt een lange adem hebben.”

Wat is in grote lijnen het plan? Baarslag: „Doel is om duurzame energie goedkoper te maken door deze lokaal te produceren en in de buurt te leveren en daarbij gebruik te maken van technische vernieu- wing. De daken van de acht deelne- mende boeren kunnen worden benut om stroom op te wekken. De panelen worden gekocht door inwoners van het postcoderoos-gebied, zoals dat zo mooi heet. Om te participeren in het fiscaal gedreven fonds betalen ze tussen de 300 en 350 euro per paneel. Deze burgers profiteren van een be- lastingvrijstelling van zo’n 12 cent per kWh. Uiteindelijk is het reële ren- dement zo’n drie procent. Vanuit de gemeenschap bestaat veel interesse. Dat betekent dat er meer daken nodig
zijn. We hebben een buurtonderzoek gedaan onder andere veehouders en akkerbouwers om te overleggen en de mening te peilen. Daaruit is geble- ken dat ruim zestig procent van de boeren wil bijdragen aan Co-Stroom. Als er ongeveer twintig boeren mee- doen, is het mogelijk om dertig pro- cent van de duurzame energie te leve- ren. Daartoe zijn 7.900 zonnepanelen nodig. Dat willen we in vijf jaar tijd realiseren.”

Geen extra werk
Inmiddels is de planvorming achter de rug en kan een volgende stap wor- den gezet. Dat gebeurt dit voorjaar met de installatie van 222 zonnepane- len bij melkveehouder Hans Nijkamp. Daarna is het de bedoeling dat er veel meer zonnestroomsystemen op da- ken bij boeren worden geplaatst. „We hebben de daken toch beschikbaar en doen er niets mee”, legt Nijkamp uit.
„Op deze manier profiteert iedereen ervan en hebben wij er geen extra werk mee. Je ziet ook zonneparken ontstaan, maar het zorgt ervoor dat de ‘grondhonger’ alleen maar groter wordt en dat is een ongunstige ont- wikkeling.”
Collega-melkveehouder Wim Roeter- dink heeft zich ook aangesloten bij Co-Stroom. Hij heeft er een goed ge- voel bij. „De verbinding boer-burger is erg nuttig. Het creëert draagvlak en begrip, zeker als het om duurzaam- heid gaat. Op deze manier zijn we niet alleen verantwoordelijk voor de
productie van duurzaam en verant- woord voedsel. We werken ook aan een duurzaam milieu.”
Hans Nijkamp wil het aspect duur- zaam milieu ook benadrukken. „De milieuwinst staat voorop en de good- will is mooi meegenomen. Het finan- ciële gedeelte is in deze situatie dus van ondergeschikt belang. We zien het ook niet als een extra inkomsten- bron. De toegevoegde waarde is slecht in geld uit te drukken. We werken op deze manier aan een positief imago, dat is uiteindelijk goud waard. Want de sector ligt onder een vergrootglas, gezien actuele onderwerpen als ver- plichte weidegang en de verplichting om kalveren bij de koe te laten lopen.”

Maar levert het financieel dan hele- maal niets op?
Nijkamp: „Het kost in ieder geval niets. De burgers participeren in het fonds en Co-Stroom levert de energie. Het is de bedoeling dat de boeren een huurbedrag krijgen voor het beschik- baar stellen van de daken. Dat wordt vastgelegd in een huurovereenkomst. Er wordt onderzoek gedaan naar wat er mogelijk is. Maar je moet dan den- ken aan een bedrag tussen de één en drie euro per paneel. Maar dat is be- slist niet wat ons drijft.”

Alles staat of valt met een breed draagvlak. Zijn er voldoende mensen die panelen willen aanschaffen?
Roeterdink: „Ja de belangstelling is enorm. We hebben de interesse ge-
peild tijdens de duurzaamheidsmarkt op 5 mei vorig jaar, waarbij ook ons plan werd gepresenteerd aan de loka- le bevolking. Door de burgers er be- wust bij te betrekken, maak je het tot een gezamenlijk initiatief. Dat werkt het beste. Samen kunnen we het! Daarop kregen we erg goede reacties. Veel mensen zijn een voorstander van zonnepanelen maar zien ze liever niet op hun eigen dak. Op deze ma- nier tackel je dat probleem. En ze wil- len niet volledig afhankelijk zijn van energieleveranciers. In onze opzet heb je meer zelf in de hand. Inmid- dels hebben zich zo’n honderdvijftig huishoudens gemeld voor de panelen. Daarmee is er voldoende draagvlak om concreet aan de slag te gaan.”

Richten jullie je alleen op zonne- energie?
Nijkamp: „Voorlopig wel. Op termijn zouden we ook kunnen denken aan windenergie, maar dat is nog toe- komstmuziek. Een stip aan de hori- zon. De regeling ‘asbest van het dak, zonnepanelen erop’ laten we buiten beschouwing. Het is te ingewikkeld omdat in dit verhaal mee te nemen. Er is geen tijd voor om dat erbij op te pakken.”

Tijdens het hele traject zijn er wel wat knelpunten naar voren gekomen. Zijn de hobbels nu achter de rug?
Steensma: „Iedereen heeft de mond vol over de energietransitie en duur- zaamheidsmaatregelen, maar het
valt allemaal niet mee. Je moet vaak zelf het wiel uitvinden en het gaat om complexe materie. Het fenomeen postcoderoos-gebied, de salderings- regeling en de energiebelasting zijn onderdelen die moeilijk te doorgron- den zijn. Daarnaast moet je voor con- tinuïteit zorgen, dan praat je over een termijn van minstens vijftien jaar. Dat moet je kunnen waarborgen.” Baarslag: „Ook de overheden hebben alles niet helder in beeld. Dat vraagt veel geduld en doorzettingsvermo- gen. We zijn overigens erg blij met de steun van de provincie Overijssel en de gemeente Deventer. Zij heb- ben zich ingezet voor het project en dat heeft zeker geholpen. Toch was het verlengsnoer spreekwoordelijk vaak net een meter tekort. Regels staan een professionele aanpak in de weg. Dat is een heikel punt, een ge- vaar voor de energietransitie in onze ogen. We zijn nu druk om afspraken te maken met een energieleverancier en een netbeheerder. Hopelijk zijn het de laatste loodjes en kan Co-Stroom als energiecorporatie daadwerkelijk van start gaan. Maar we zijn dus aar- dig op weg en trots op wat we tot dus- verre bereikt hebben.”


Wilt u reageren? redactie@agrio.nl
of tel. 0314 - 62 64 38
‘Burgers en boeren dichtbij elkaar’
Veel inwoners van Bathmen en omgeving rea- geren positief op de oproep van Co-Stroom om eventueel mee te doen aan het initiatief en zon- nepanelen aan te schaffen via de energie coöpe- ratie die nu nog in oprichting is.
Zo’n 150 belangstellenden houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en hebben serieuze interesse. Gerjan Ananias is één van hen. De inwoner van Bathmen had al vaag iets gehoord toen hij zich vorig jaar door Co- Stroom liet informeren over de plannen. „Ik wilde al langer iets met zonnepanelen. Ons dak biedt echter te weinig mogelijkheden door een ongunstige ligging en teveel bo- men in de omgeving. Co-Stroom is een prima alternatief.” Met de postcoderegeling profiteren de deelnemers van een korting op de energienota. Die financiële prikkel spreekt Ananias aan, maar de milieuwinst vormt ook een belangrijke motivatie. „Het is het complete plaatje. Maar
ik ben ook zeker onder de indruk van de inspanningen van de boeren om dit op te pakken. Zij nemen toch het voortouw. Die maatschappelijke verantwoordelijkheid waardeer ik. Het zorgt ervoor dat burgers en boeren dichtbij elkaar komen te staan.”
De postcoderoosregeling is bedoeld om de opwekking van lokaal en duurzame energie te stimuleren. Bewoners uit de regio (met dezelfde postcode) krijgen de mogelijk- heid gezamenlijk te investeren in zonnepanelen. Tot een maximum van 10.000 kWh worden ze vrijgesteld van energiebelasting, daarmee kan een interessante besparing op de energierekening worden gerealiseerd.

Tekst: Richard Stegers Beeld: Co-Stroom